Παρασκευή, 25 Ιουλίου 2014

Στην παλιά καθολική Σύρο...

Κώστας Ουράνης (1890-1953)

"Η Σύρος, από τη θάλασσα, είναι σα μία εξαίσια ακουαρέλα. Δύο ψηλοί κωνικοί λόφοι, σκεπασμένοι από τη ρίζα τους ως την κορφή τους με άσπρα, ρόδινα και γαλάζια σπίτια, καθρεφτίζονται πάνω στα γαλήνια νερά. Οι δύο αυτοί λόφοι είναι δύο κόσμοι. Ο ένας είναι η νέα πόλη, η Ερμούπολις, που φάνηκε μια εποχή να δικαιολογεί την ονομασία της, γιατί είχε γίνει ένα μεγάλο εμπορικό και ναυτικό κέντρο. Είχε φαρδιούς και ίσιους δρόμους, μεγάλα συμμετρικά σπίτια και μια μεγάλη πλακοστρωμένη πλατεία, όπου τ' απογεύματα μαζεύεται η καλή κοινωνία της Σύρου για ν' ακούει τη φιλαρμονική να παίζει παλιές όπερες και για ν' αλληλοκοιτάζεται. Είναι μια πόλη ευπρόσωπη- και ξεπεσμένη. Η ναυτική και εμπορική της κίνηση είναι, σήμερα, ασήμαντη. Τα περισσότερα καταστήματα της στην παραλία, που τα βράδια φωτίζονται με πολύχρωμα λαμπιόνια, δεν πουλάνε παρά λουκούμια- τα περίφημα συριανά λουκούμια, που όλοι οι ταξιδιώτες των βαποριών της γραμμής θεωρούν καθήκον τους να βγουν και ν' αγοράσουν και να τα πάνε δώρο στους δικούς τους...
 
Στη νέα αυτή πόλη κατοικούν οι ορθόδοξοι. Η κορυφή του λόφου της στεφανώνεται από μια βυζαντινή εκκλησία, που ο άσπρος της τρούλος λάμπει πάνω στο γαλάζιο του ουρανού. Μέσα στο διάστημα ενός αιώνα, η εκκλησία αυτή έγινε καταφύγιο σε δύο μεγάλες δυστυχίες του γένους: πρώτα οι Χίοι, φεύγοντας τις φλόγες και τους σκοτωμούς των Τούρκων, γέμισαν μια μέρα την αυλή της σαν κοπάδι τρομαγμένα περιστέρια. Έπειτα οι Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Σήμερα, η ηλιοφώτιστη αυλή της έχει τη μεγάλη εκείνη θρησκευτική γαλήνη που μοιάζει σαν εκτός καιρού και γεγονότων... 

Στον άλλο λόφο -αριστερά σ' όποιον μπαίνει στο λιμάνι- είναι η παλιά πόλη. Τη στεφανώνει μια πανάρχαια καθολική μητρόπολη, που χρονολογείται, όπως λένε, από το καιρό του Λουδοβίκου ΙΒ'. Τα χρόνια που την επισκέφθηκε ο ταξιδιώτης Τουρνεφόρ, ήταν <<η πιο καθολική πολιτεία όλου του Αρχιπελάγους>>. Είναι και σήμερα, αλλ' αυτό δε σημαίνει πια μεγάλα πράγματα. Ήταν όμως καιρός που ο καθολικισμός γνώρισε μέρες μεγάλης δόξας σε μερικά από τα νησιά των Κυκλάδων: ο καιρός των Σταυροφοριών και της βενετσιάνικης θαλασσοκρατίας. Οι μεγάλες οικογένειες με τα ξενικά και χτυπητά ονόματα, που είχαν ριζώσει στα νησιά, ήταν όλες καθολικές. Τα νησιά ήταν τα φέουδά τους. Είχαν μεγάλα κτήματα, ήταν πλούσιες, διευθύνανε τα πάντα. Σήμερα, από τα μεγαλεία αυτά, οι απόγονοι των οικογενειών εκείνων δε διατηρούν παρά τη νοσταλγική τους ανάμνηση. Από την εποχή ακόμα που επισκέφθηκε τα νησιά ο κόμης Γκομπινώ, είχαν πέσει σε μαρασμό… 
Η μικρή αυτή κοινωνία αποτελεί έναν κόσμο ξεχωριστό. Είναι ο ίσκιος μιας εποχής που πέρασε… 
Όλη η παλιά καθολική συνοικία της Σύρου έχει το ύφος αυτό: Το σβησμένο κι έξω από το παρόν… 
Η ομορφιά της δεν είναι απλώς η μελαγχολική και παράδοξη ομορφιά που αποτυπώνεται, τόσο στα πρόσωπα, όσο και στα πράματα, ο θάνατος. ''Πλάι στη σύγχρονη πόλη, την εμπορική και νεοπλουτική Ερμούπολη, η παλιά πολιτεία δημιουργεί μιαν αντίθεση συγκινητική. Θυμίζει τις γερασμένες αρχόντισσες που διατηρούνε στα μαραμένα τους χαρακτηριστικά τα ίχνη μιας εξαϋλωμένης ομορφιάς και στη μελαγχολία του βλέμματός τους μακρινά οράματα μεγαλείων... 

Τα βράδια, όταν ανάβουν τα φώτα της προκυμαίας στην Ερμούπολη κι ακούγονται ήχοι φωνογράφων κι ο κόσμος πηγαινοέρχεται στην πλακοστρωμένη πλατεία, η παλιά Σύρος απομένει σιωπηλή και σχεδόν σκοτεινή…»

Κώστας Ουράνης: ΤΑΞΙΔΙΑ-ΕΛΛΑΔΑ, 
 Εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου