Τρίτη 22 Ιουλίου 2025

«Άνθη για τον Μάνο…»

                                         


 

(Σαν σήμερα, στις 22 Ιουλίου του 2018, «έφυγε» για τη γειτονιά των αγγέλων ο Μάνος Ελευθερίου, ο δικός μας Μάνος! Στη μνήμη του δημοσιεύουμε το μικρό αφιέρωμα που έγραψε ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος… )

«ΚΑΘΕ Κυριακή το πρωί, όπως χρόνια το συνήθιζε, ο Μάνος  Ελευθερίου, καλώντας  μεταξύ άλλων φίλων και εμένα στο τηλέφωνο, μας διάβαζε της εβδομάδος που πέρασε, την «λογοτεχνική σοδειά» του», οπότε εγώ, από μια φιλοπαίγμονα διακρινόμενος διάθεση, και κάνοντας ότι δεν καταλαβαίνω, κάποια φορά , αντί για «εμπρός»,  «ποιος επιχειρεί να παραβιάσει- του είπα- την θύρα του χρηματοκιβωτίου μου;» Και ο Μάνος  ξαφνιασμένος τάχα, «παιδί μου η ώρα είναι δέκα και μισή»
μου απάντησε «οι εκκλησίες έχουν και την δεύτερη λειτουργία τους τελειώσει, και εσύ κοιμάσαι ακόμη και μάλιστα, ονειρεύεσαι  ότι έχεις και χρηματοκιβώτιο; Ούτε πουγκί από δέρμα ποιότητος αισχίστης δεν έχεις, σε χωρίο ορεινό της Καππαδοκίας» .

ΚΛΕΙΣΑΜΕ. Και τώρα που τα γράφω όλ’ αυτά, την ημέρα που πληροφορήθηκα το αναπάντεχο φευγιό του από τον κόσμο τούτο, θυμάμαι.

ΜΙΑ συννεφιά ζεστή, καλοκαιρινή επικρατούσε έξω, ενώ στο απέναντι μπαλκόνι, ένα ραδιόφωνο το «αυτές οι ξένες αγκαλιές» και αμέσως μετά, στην συνέχεια, το «έχεις μάτια το φεγγάρι/ κι είναι η νύχτα σπιτικό σου/ μα απ’ αυτά που μου ‘χεις πάρει/ τίποτα δεν είν΄ δικό σου» έπαιζε βασανιστικά, πολύ βασανιστικά, χωρίς να φαίνονται πουθενά, χωρίς να φαίνονται πουθενά άνθρωποι, έπαιζε»

Στην πολυαγαπημένη μου Λιλή Ελευθερίου

Με τις ευχές μου για κάθε καλό

Γιώργος  Μαρκόπουλος

 

 

Δευτέρα 14 Ιουλίου 2025

Η Βιρτζίνια Γουλφ στην Ελλάδα

Η Βιρτζίνια Γουλφ –Αγγλίδα μυθιστοριογράφος, πρωτοπόρος και νεωτερίστρια  λογοτέχνης του 20ού αιώνα- επισκέφθηκε πρώτη φορά την Ελλάδα το 1906 με την αδελφή της Βανέσα Μπελ και επανήλθε το 1932. Οι εντυπώσεις της αποτυπώθηκαν κυρίως στα γράμματα και στα ημερολόγιά της. «Ποτέ μου δεν είδα τόσα πολλά λουλούδια – στην Αίγινα χτες ολόκληρο το βουνό ήτανε κόκκινο από τα ηλιάνθεμα και τις παπαρούνες – έκοψα μία, αλλά τα πέταλά της είναι σχεδόν μαραμένα...


»Κρυστάλλινη θάλασσα και πεντακάθαρη άμμος είναι σχεδόν το ομορφότερο πράγμα στον κόσμο –εσύ ξέρεις πόσες φορές το ‘χω πει αυτό– πρόσθεσε και γριές με τα κοφίνια τους. Χτες λοιπόν βουτήξαμε στη θάλασσα και κολυμπήσαμε στο Αιγαίο, με αχινούς και ανεμώνες – όλα είχαν μεταμορφωθεί, κόκκινα και κίτρινα κυμάτιζαν κάτω απ’ τα πόδια μας…

Κι ύστερα σήκωσα το κεφάλι μου κι είδα τα βουνά πέρα απ’ τη θάλασσα, σαν λάμες μαχαιριών, χρωματιστά, και τη θάλασσα ήρεμη. Κι ένιωσα σαν ένα μαχαίρι να έξυσε ένα αμβλύ όργανο που υπήρχε μέσα μου, γιατί δεν μπορούσα να βρω κανένα ψεγάδι σ’ αυτή τη λυγερή, αθλητική ομορφιά, τη βουτηγμένη στο χρώμα…»

(Από το «Ελλάδα και Μάης μαζί», εκδ. Ύψιλον, μτφ. Μαρίας Τσάτσου, 1996).

Πηγή: Protagon.gr – «Οι ελληνικές διακοπές των ξένων συγγραφέων»

Δευτέρα 7 Ιουλίου 2025

Μια αγάπη για το καλοκαίρι…

 


«Το καλοκαίρι, η εποχή της χαλάρωσης και της απόδρασης από την καθημερινότητα, είναι η ιδανική περίοδος για να αφιερώσουμε περισσότερο χρόνο στο διάβασμα βιβλίων…

Οι διακοπές, τα Σαββατοκύριακα και οι πιο ήρεμοι ρυθμοί της ζωής μάς επιτρέπουν να αφιερώσουμε περισσότερες ώρες στο διάβασμα…

Το διάβασμα το καλοκαίρι μπορεί να γίνει μια ευχάριστη συνήθεια που συνδυάζεται με τη φύση και την ξεκούραση. Είτε είμαστε στην παραλία, είτε σε ένα βουνό, είτε απλά στην αυλή του σπιτιού μας, η ανάγνωση σε έναν ήρεμο και φυσικό περιβάλλον μπορεί να ενισχύσει την εμπειρία και να προσφέρει ψυχική ηρεμία. Οι γλυκές ώρες κάτω από τον ήλιο ή στη σκιά ενός δέντρου είναι ιδανικές για να απολαύσουμε ένα καλό βιβλίο…

Χωρίς την πίεση του σχολείου, της δουλειάς ή άλλων υποχρεώσεων, μπορούμε να πειραματιστούμε με διαφορετικά είδη λογοτεχνίας, να διαβάσουμε βιβλία που ίσως δεν θα επιλέγαμε υπό άλλες συνθήκες και να επεκτείνουμε τους αναγνωστικούς μας ορίζοντες…

Μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου μπορούμε να εμπνευστούμε για νέες ιδέες, να δούμε τη ζωή με μια φρέσκια οπτική και να ανακαλύψουμε νέους στόχους. Αυτός ο πνευματικός και ψυχικός εμπλουτισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς μας προετοιμάζει για τη νέα χρονιά που έρχεται, γεμίζοντάς μας με θετική ενέργεια και κίνητρο…

Συνοψίζοντας, το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για να ανακαλύψουμε ή να επαναπροσδιορίσουμε την αγάπη μας για το διάβασμα. Με περισσότερο χρόνο, ένα χαλαρωτικό περιβάλλον και την ευκαιρία γ ια πνευματική ανανέωση, η ανάγνωση βιβλίων αυτή την εποχή μπορεί να γίνει μια από τις πιο ουσιαστικές και ευχάριστες εμπειρίες μας…»

ΠΗΓΗ: https://avant-garde.com.cy/

Τρίτη 1 Ιουλίου 2025

Ο καλός πρίγκιπας Ιούλιος

«Του Γενάρη το φεγγάρι»- εκδ. ΚΕΔΡΟΣ
 Μάνος Ελευθερίου (12 Μαρτίου 1938 – 22 Ιουλίου 2018) 

«Τον Ιούλη κι οι γριές 
κάνουνε ξετσιπωσιές» 


 
«Στα παλιά και πιο άγρια χρόνια από τα δικά μας, ένας πρίγκιπας που λεγόταν Ιούλιος ανακάλυψε ξαφνικά πως έπρεπε να μάθει μουσική. Κάλεσε τους σοφούς του πατέρα του και τους ρώτησε τι έπρεπε να κάνει.
-Θα ‘πρεπε να ξαναγεννηθείς, του είπε γελώντας ο πιο γέρος. Τώρα, όμως, είναι αργά. Δεν προλαβαίνεις. Ό,τι μάθεις, θα το μάθεις μισό. Αυτό έπρεπε να το σκεφτείς πολλά χρόνια πριν…
-Εσείς έπρεπε να το σκεφτείτε, είπε ο πρίγκιπας απελπισμένος. Εγώ ήμουν πολύ μικρός για να σκεφτώ τέτοια πράγματα. Τώρα ανακάλυψα την ομορφιά της μουσικής και τώρα βλέπω ότι η γνώση της μουσικής είναι χρέος μου. Αν τύχει και μου ζητήσει ποτέ ο λαός να παίξω μουσική, κάτι πρέπει να παίξω, ένα οποιοδήποτε όργανο. Πρέπει…
-Κανείς δε θα τολμήσει να σου ζητήσει τίποτα. Και πάψε σε κάθε πρότασή σου να αναφέρεις τη λέξη «πρέπει».
-Τότε το χρέος μου, κύριοι, είναι πεπρωμένο. Βοηθήστε με να πεθάνω, σας παρακαλώ!
Και οι σοφοί σύμβουλοι του πατέρα του, που μόνο σοφοί δεν ήταν, αλλά ήξεραν καλά τον άγριο κόσμο, γιατί είχαν δει τα μάτια τους τόσα και τόσα, τον πήγαν σ’ ένα κρυφό μισοσκότεινο δωμάτιο του παλατιού και τον βοήθησαν!

 ***** ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Οι σοφοί σύμβουλοι που «βοηθούσαν» κάποιον να πεθάνει επειδή ζήτησε να μάθει μουσική, ζούσαν, όπως είπαμε, τα παλιά χρόνια. Τα σκουλήκια, όμως, που τους έφαγαν, ζουν ακόμη ανάμεσά μας. Γι’ αυτό, μάθετε μουσική να ομορφύνετε τον κόσμο. Δεν πειράζει αν μεγαλώσατε. Για τη μουσική ποτέ δεν είναι αργά. Μόνο έτσι το πνεύμα του καλού πρίγκιπα Ιουλίου θα σας ευγνωμονεί αιώνια…»

Σάββατο 21 Ιουνίου 2025

«Μικρός Ναυτίλος»

 Οδυσσέας Ελύτης

 














Τ’ ΑΝΩΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΟΥ τα έκανα στο Σχολείο

της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:

 

(1) Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου

απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι, κι ένα καράβι. Που σημαί-

νει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

 (2) Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα

δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.

 (3) Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχή-

ματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται,

και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματι-

στά χαρτιά του ο Matisse.

 (4) Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προε-

ξέχει το βουνό απ' τη λέξη του, υπάρχει ποιητής. Η ηδονή

δεν είναι αφαιρετέα.

 (5) Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη

σε τόσο ίσες δόσεις, που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.

 (6) Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι

αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύ-

ναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.

 (7) Ένας «Αναχωρητής» για τους μισούς είναι, αναγκαστι-

κά, για τους άλλους μισούς, ένας «Ερχόμενος».

 

 ΠΗΓΗ: https://ikarosbooks.gr/460-o-mikros-naytilos.html

Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025

Ήρθε το καλοκαίρι !

(Αφιερωμένο στα παιδιά που από σήμερα

ξεκίνησαν τις καλοκαιρινές τους διακοπές!)

 







Έστειλε ο χρόνος τον ταχυδρόμο του

όμορφο μήνυμα στη γη να φέρει

κι είπε ο ήλιος με τις ακτίνες του:

«Ήρθε, παιδιά, το καλοκαίρι!»

 

Πήραν το μήνυμα οι μικροί φίλοι του,

ένιωσαν τρέχοντας ζεστό τα’ αγέρι

κι ο τρελοτζίτζικας με το τραγούδι του,

«ήρθε, φωνάζει, το καλοκαίρι!»

 

Βγαίνει επίσκεψη στ’ άνθη η μέλισσα,

φεύγουν οι άνθρωποι απ’ την πόλη!

Άνοιξε διάπλατη αγκάλη η θάλασσα,

πάνω στο κύμα της πέφτουν όλοι!

 

Φρούτα, τραγούδια, μπάνια, χαμόγελα

κι ένα χωνάκι δροσιάς στο χέρι!

Πύργοι στην άμμο, κόκκινα μάγουλα,

«αχ, να μην έφευγε το καλοκαίρι!»



Σάββατο 7 Ιουνίου 2025

«Ζλάτνα Μόμα- Γλυκό κορίτσι»

 Μαριάννα Κρόντη – Εκδόσεις «Εν Σύρω»

 «Ωχ, μωρέ Μόμω… ωχ, μωρέ Μόμω!» (Ωχ, μωρέ κορίτσι… ωχ, μωρέ κορίτσι!) την έπαιρνε στη ζεστή αγκαλιά της η Ντρόνω, τη μοσχοβολιστή. Τη λάτρευε τη Μόμα κι άμα έκανε καμιά αταξία και τη μάλωνε η Λένω… την έλεγε «Τζότκο! Σιό πραβί;» (Άτακτο! Τι έκανες;). Κι ύστερα πάλι την καλόπαιρνε «Ζλάτνα Μόμα…» (Γλυκό κορίτσι) την έλεγε, «Τζαχανούμ…»

Σκεφτόταν, πόσο όμορφα γίνονται τα χρόνια σαν φύγουν. Οι μυρωδιές, τα χρώματα, όπως τα άφησαν εκεί είχαν μείνει. Στο καλύτερο μέρος της καρδιάς της, γλυκά σαν τη Ζλάτνα Μόμα, ζεστά σαν την αγκαλιά της γιαγιάς Ντρόνας…»

Πρόκειται για μια συλλογή δεκαοχτώ νοσταλγικών διηγημάτων και αφηγημάτων με αυτοβιογραφικό περιεχόμενο κι είναι αφιερωμένη στη Γουμένισσα, την πατρίδα της συγγραφέως, με συχνή αναφορά στους γλωσσικούς ιδιωματισμούς της!

Ένα ταξίδι του πεζού λόγου που περιέχει ανθρώπους και τόπους…

Αξίζει ν’ ακολουθήσουμε την Μαρία Κρόντη σ’ αυτό το ρομαντικό ταξίδι της στο χτες που ζει στην καρδιά όσων αγάπησαν και τον τόπο τους και τους ανθρώπους του! Διότι, όπως σημειώνει η συγγραφέας, «σημασία δεν έχουν τα τοπία ή τα υλικά αγαθά που θα αφήσουμε στα παιδιά μας. Σημασία έχει ο τόπος που θα τους αφήσουμε να ζήσουν, όταν εμείς θα έχουμε φύγει…»

BookSyros: Το βιβλίο της Μαρίας Κρόντη θα γίνει αντικείμενο συζήτησης και σχολίων στην συνάντηση Ιουνίου της Λέσχης Ανάγνωσης Ερμούπολης «ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ»