Απρίλης 1967…

Απόσπασμα από το βιβλίο του Μάνου Ελευθερίου

«Μαλαματένια λόγια»- Εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

 

«Η δική μας Χούντα με βρήκε σπίτι. Ο ένας κοίταζε τον άλλον. Δεν περίμενε κανείς ότι θα γινόταν δικτατορία, αλλά τα πράγματα ήταν άγρια. Δεν υπήρχε κράτος και αυτή την κατάσταση εκμεταλλεύτηκαν οι συνταγματάρχες. Την έκαναν σιωπηλά, χωρίς να διαρρεύσει τίποτα σε κανέναν…

Ήρθαν εκείνο το βράδυ τέσσερις φίλοι σπίτι και κουβεντιάσαμε τι να κάνουμε. Θέλαμε να τυπώσουμε αφίσες, αυτοκόλλητα. Με τι λεφτά; Και ποιος τυπογράφος θα το τολμούσε; Η Χούντα είχε πιάσει στον ύπνο όλους τους πολιτικούς.

Βρεθήκαμε, με άλλα λόγια, απροετοίμαστοι, όπως είμαστε απροετοίμαστοι πάντα και παντού, συνεχώς και για όλα τα πράγματα… Ποτέ δεν ήταν ένα κράτος τόσο απροετοίμαστο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, όσο το ελληνικό…

Επί Χούντας δεν συνέβαινε τίποτα. Το είχαμε καταπιεί όλοι, εκτός από ορισμένους ηλίθιους, για τους οποίους η πτώση ήταν υπόθεση εβδομάδων…

Την περίοδο αυτή υπήρχαν διέξοδοι για μένα σε ατομικό επίπεδο. Η καθημερινότητά μου ήταν δουλειά το πρωί και μετά γράψιμο. Όμως, το να έχεις δέκα φίλους στη φυλακή, να μην μπορείς να τους βοηθήσεις οικονομικά, να ξέρεις ότι τα στρατοδικεία δουλεύουν μέτρα νύχτα, να βλέπεις κόσμο να μπαινοβγαίνει εκεί, το γεγονός ότι χιλιάδες άνθρωποι είναι εξόριστοι στα νησιά, αυτό σου δημιουργεί ένα μάγκωμα στην καρδιά. Κάποιοι καλλιτέχνες του άσματος δεν υπέφεραν τότε. Κάποιοι άνθρωποι είναι μαλακοί, δεν είναι όλοι σκληροτράχηλοι, δεν είναι όλοι Σβαρτσενέγκερ… Δεν ξέρω ποιοι συνελήφθησαν τότε, ξέρω, όμως, ότι κάποιος πολύ επώνυμος καλλιτέχνης πήγε μόνος του με μια κουβέρτα  και είπε: «Ήρθα, έμαθα ότι με ψάχνετε». Και όλα  αυτά για τη «ρουφιάνα την υστεροφημία»…

Ποιος καταγράφει την ιστορία; Ποιος θα βάλει μια μοιραία λέξη μέσα που θα τα ανατρέψει όλα;»

«Ο Άρχοντας της ζήλιας κ.α. ιστορίες»

Ο ανεπανάληπτος Jo Nesbo, με το μοναδικό του ταλέντο και την αξεπέραστη ικανότητά του να δημιουργεί ιστορίες όπου η αγωνία κορυφώνεται σελίδα τη σελίδα και οι ανατροπές διαδέχονται η μία την άλλη, μας παραδίδει τον «Άρχοντα της ζήλιας και άλλες ιστορίες», μια ευρηματική και άκρως τρομακτική συλλογή αστυνομικών ιστοριών, που θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά στις 23 Σεπτεμβρίου 2021, σε μετάφραση της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.

Ο αστυνόμος Νίκος Μπαλής, που όλοι τον ξέρουν ως «Άρχοντα της ζήλιας», επειδή μπορεί να καταλάβει αν η ζήλια έχει παίξει ρόλο σε μία δολοφονία ή όχι, προσπαθεί να διαλευκάνει μια τέτοια υπόθεση στην Κάλυμνο. Μια ερωτική ιστορία που ξεκινά σε μια υπερατλαντική πτήση μπορεί να κρύβει σκοτεινά μυστικά. Ένας συντετριμμένος πατέρας πρέπει να αποφασίσει αν η εκδίκηση χωρά σε έναν κόσμο όπου τα πάντα έχουν αλλάξει μετά την κοινωνική κατάρρευση που έφερε η πανδημία. Μια γυναίκα ξεπερνά επιτέλους τα θέματα οικειότητας που αντιμετωπίζει μέσω μιας σκοτεινής σχέσης με τον ηδονοβλεψία γείτονά της. Ένας πληρωμένος δολοφόνος ανταγωνίζεται τον σημαντικότερο αντίπαλό του, έναν επίσης δολοφόνο, στο επικίνδυνο παιχνίδι της επιβίωσης.

Στον «Άρχοντα της ζήλιας» περιλαμβάνονται ιστορίες που μιλάνε για ασίγαστη απληστία, αδίστακτους εραστές και αδυσώπητες μοίρες. Το μοναδικό χάρισμα του Nesbo να δημιουργεί ατμόσφαιρα και να δίνει απρόβλεπτη τροπή στις ιστορίες του καθιστά αυτή τη συλλογή πραγματική απόλαυση για τους λάτρεις του αστυνομικού.

 Πηγή: iefimerida.gr

«Η μουσική των λέξεων»

 2 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα

Παιδικού Βιβλίου

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου καθιερώθηκε από το Διεθνές Συμβούλιο Βιβλίων για τη Νεότητα (IBBY), το 1966, την ημέρα των γενεθλίων του μεγάλου Δανού παραμυθά Χανς Κρίστιαν Άντερσεν (2 Απριλίου, 1805), με σκοπό να εμπνεύσει στα παιδιά την αγάπη για το διάβασμα και να προκαλέσει την προσοχή των μεγαλυτέρων στο παιδικό βιβλίο. Από τότε, κάθε χρόνο, ένα διαφορετικό εθνικό τμήμα της IBBY ετοιμάζει ένα μήνυμα και μία αφίσα, που διανέμονται σε όλο τον κόσμο, με σκοπό να τονίσουν την αξία των βιβλίων και της ανάγνωσης, και να ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία για την ανάπτυξη και τη διάδοση της παιδικής λογοτεχνίας.

Φέτος υπεύθυνο για το υλικό του εορτασμού είναι το Τμήμα των Η.Π.Α. Το μήνυμα γράφτηκε από την Αμερικανίδα ποιήτρια Margarita Engle και η αφίσα φιλοτεχνήθηκε από τον εικονογράφο και συγγραφέα Roger Mello. Ο Roger Mello, σχεδίασε στα ελληνικά κάποιες από τις χειρογραφές που αποτελούν μέρος του εικαστικού.

Η συγγραφέας Λότη Πέτροβιτς μετέφρασε όπως κάθε χρόνο το μήνυμα στα ελληνικά. Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού εκτύπωσε και διανέμει την αφίσας.

 «Η μουσική των λέξεων»

 «Όταν διαβάζουμε, το μυαλό μας βγάζει φτερά.

Όταν γράφουμε, τα δάχτυλά μας τραγουδούν.

Οι λέξεις είναι ήχοι από τύμπανα και φλάουτα στη σελίδα,
καλλίφωνα πουλιά που πετούν ψηλά, ελέφαντες που σαλπίζουν,
ποτάμια που κυλούν, καταρράκτες που ξεχύνονται,
πεταλούδες που στροβιλίζονται
ψηλά στον αέρα!

Οι λέξεις μας καλούν να χορέψουμε-ρυθμούς, στίχους,
χτυποκάρδια, παλιές ιστορίες και νέες,
φανταστικές και αληθινές.

Είτε είσαι στο σπίτι ασφαλής
ή τρέχεις να περάσεις τα σύνορα για μια άλλη χώρα
και μια ξένη γλώσσα, οι ιστορίες και τα μηνύματα
σου ανήκουν.

Όταν μοιραζόμαστε λέξεις, οι φωνές μας
γίνονται η μουσική του μέλλοντος,
ειρήνη, χαρά και φιλία,
μια μελωδία
ελπίδας.»

 Margarita Engle 

«Εμπρός, Ελλάδα!»

 Αλεξάντρ Πούσκιν – Μετάφραση: Κ. Βάρναλης

 

Εμπρός στηλώσου, Ελλάδα επαναστάτισσα,

βάστα γερά στο χέρι τ’ άρματά σου !

Μάταια δεν ξεσηκώθηκεν ο Όλυμπος,

η Πίνδο, οι Θερμοπύλες – δόξασμά σου.

 

Απ’ τα βαθιά τους σπλάχνα ξεπετάχτηκεν

η λευτεριά σου ολόφωτη, γενναία

κι απ’ τον τάφο του Σοφοκλή, απ’ τα μάρμαρα

της Αθήνας, πάντα ιερή και νέα.

 

Θεών κ’ ηρώων πατρίδα, σπάζεις άξαφνα

το ζυγό σου και την ενάντια Μοίρα

με τον ήχο, που βγαίνει του Τυρταίου σου

του Μπάιρον και του Ρήγα η άξια λύρα.

Το τρένο των παιδιών

 Βιόλα Αρντόνε – Εκδ. ΠΑΤΑΚΗΣ

 (Της Λεύκης Σαραντινού - https://bookpress.gr/)

«Μερικές φορές αυτός που σε αφήνει να φύγεις σε αγαπάει περισσότερο από αυτόν που σε κρατάει κοντά του». 

Νότια Ιταλία, 1946. Νάπολη, πόλη ρημαγμένη από τον πόλεμο, όπως άλλωστε ολόκληρη η Ιταλία και η Ευρώπη. Η Νότια Ιταλία, όμως, υποφέρει ασύγκριτα περισσότερο από τη Βόρεια, αφού οι διαφορές στο οικονομικό και βιοτικό επίπεδο των κατοίκων των δύο περιοχών ήταν ανέκαθεν τεράστιες, πόσο μάλλον έπειτα από τον καταστροφικότερο πόλεμο που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Γι' αυτό και το κομμουνιστικό κόμμα της Ιταλίας παίρνει την πρωτοβουλία να μαζέψει πολλά από τα παιδιά του φτωχού Νότου και να τα δώσει για φιλοξενία, για μερικούς μήνες, σε οικογένειες κομμουνιστών του εύπορου Βορρά, οικογένειες οι οποίες μπορούν να καλύψουν καλύτερα τις ανάγκες ενός παιδιού. Ένα τέτοιο παιδί είναι και ο Αμέριγκο. 

Η Βιόλα Αρντόνε γράφει και αφηγείται μέσα από τα μάτια του Αμέριγκο, τη σπαραχτική και συγκινητική ιστορία των αθώων παιδικών ψυχών που επιβιβάστηκαν σ' εκείνο το τρένο για τον Βορρά, αφήνοντας με πόνο τις οικογένειές τους στον Νότο για να επιστρέψουν στη συνέχεια με αμφίθυμα συναισθήματα…  Σε κάθε περίπτωση, όσα παιδιά έφυγαν, γύρισαν πίσω απολύτως αλλαγμένα, καθώς αυτή η εμπειρία σημάδεψε τα επόμενα χρόνια τους…Έτσι και αυτά τα παιδιά, δεν μπόρεσαν να ξεχάσουν ποτέ τον αποχωρισμό από τις οικογένειές τους στον σταθμό των τρένων… 

«Ανάμεσα στις στριγκλιές των νεαρών γυναικών που μας συνοδεύουν, τις μανάδες που φεύγουν βιαστικά με τα παλτά στο χέρι και τα γέλια μας, ο σταθμάρχης σηκώνει τον σηματοδότη και το τρένο αναχωρεί. Στην αρχή αργά, σιγά σιγά όμως επιταχύνει. Η μαμά μου η Αντονιέττα στέκει στην άκρη της αποβάθρας, που όλο και μικραίνει καθώς το τρένο απομακρύνεται, και σφίγγει στην αγκαλιά της το παλτό μου. Όπως με έσφιγγε όταν βομβάρδιζαν την πόλη μας».

Εικόνες της μεταπολεμικής Ιταλίας ανάμεικτες με ψήγματα αναμνήσεων από τον πόλεμο, μέσα από τα μάτια ενός επτάχρονου παιδιού.

Η Βιόλα Αρντόνε στηρίζει το μυθιστόρημά της στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Αμέριγκο, βλέπει τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια και καταγράφει, με γλώσσα ταιριαστή, όλα όσα θα έκαναν εντύπωση σε ένα παιδί της ηλικίας του. Λόγος φυσικός και αυθόρμητος, διανθισμένος με πινελιές γνήσιου ιταλικού χιούμορ, ο οποιος παραπέμπει στον Ρομπέρτο Μπενίνι και την πολύ επιτυχημένη του ταινία «Η ζωή είναι ωραία».

Το τρένο των παιδιών είναι ένα έξοχο δείγμα της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχνικής παραγωγής.

ΠΗΓΗ: https://bookpress.gr/

Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

«Κι ό,τι καλό στον κόσμο χάρηκε και προκοπή είδε ο νους του, μονάχα στη γυναίκα το χρωστάει, την κορμιοκαταλύτρα» (Ν. Καζαντζάκη: «Οδύσσεια» )

 

 «Η γυναίκα είναι μια πηγή δροσερή, σκύβεις, θωράς το πρόσωπό σου, και πίνεις, πίνεις και τα κόκαλά σου τρί­ζουν. Κι ύστερα έρχεται ένας άλλος πάλι που διψάει, σκύβει κι αυτός, θωράει το πρόσωπό του και πίνει. Κι ύστερα ένας άλλος... Αυτό θα πει πηγή, αυτό θα πει γυναίκα». 

«Είναι ένα πράμα ακατανόητο η γυναίκα κι όλοι οι νόμοι της πολιτείας και της θρησκείας βρίσκουνται σε λάθος. Δεν πρέπει να φέρνουνται έτσι στη γυναίκα, όχι! Της φέρνουνται πολύ σκληρά, αφεντικό, πολύ άδικα... Εγώ, αν περνούσε από το χέρι μου να βάλω νόμους, θά ’βαζα άλλους για τον άντρα, άλλους για τη  γυναίκα. Δέκα, εκατό, χίλιες εντολές για τον άντρα άντρας είναι, μαθές, σηκώνει. Όμως καμιά για τη γυναίκα. Γιατί, πόσες φορές να σου το πω, αφεντικό; Η γυναίκα είναι αδύναμο πλάσμα».
 «Με πειράζει κάθε τόσο η αφεντιά σου πως αγαπώ τις γυναίκες· πώς, μωρέ, να μην τις αγαπώ; Που ’ναι αδύναμα πλάσματα, που δεν ξέρουν τι τους γίνεται, που αν τις πιάσεις από το βυζί μεμιάς ανοίγουν όλα τα πορτέλα και παραδίνουνται;».

Και η δύναμη, που έχουν μέσα τους να μαγνητίζουν τους άντρες, δεν είναι δική τους, της συνείδησής τους, είναι το όπλο — το νύχι του όρνιου — που τους το έχωσε στο χέρι η φύση, είναι η φυσική τους προίκα, που τις εξισώνει με τα άλλα όμοιά τους, αθώα και εκείνα στο βάθος.— γιατί ελαύνονται από άσχετες με την ψυχή και το εγώ τους δυνάμεις,— θηρία: «Θεριό είναι ετούτο, συλλογίστηκα, θεριό και το ξέρει. Τι αδύναμα εφήμερα πλάσματα, σερσέμηδες, ζευζέκηδες, χωρίς αντοχή, μπροστά τους οι άντρες..»

 Νίκος Καζαντζάκης: «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» - Εκδ. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

«Μαλαματένια λόγια»

 Με τίτλο «Μαλαματένια λόγια», ένα από τα πιο ξεχωριστά τραγούδια κυκλοφορεί από την Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου η αυτοβιογραφική αφήγηση του Μάνου Ελευθερίου από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο». Το βιβλίο δομείται σε έξι κεφάλαια: τα άγνωστα στο ευρύ κοινό παιδικά χρόνια του στη Σύρο, η νεανική ηλικία του στην Αθήνα, η περίοδος του στρατού και η επταετία της  Χούντας, οι αναμνήσεις από τα μεγάλα τραγούδια του και οι μνήμες από τις γνωριμίες του με ποιητές και συνθέτες.

«…Τον Οκτώβρη του 1953 έγραψα το πρώτο μου ποίημα, ήταν για τη Σύρο, ομοιοκατάληκτο. Στην εβδόμη γυμνασίου άρχισα να γράφω και ελεύθερο στίχο. Τα θέματα ήταν ερωτικά και κοινωνικά. Από μια στιγμή και πέρα δεν με ενδιέφερε τίποτε άλλο…»

Όλες τις μνήμες και τα στιγμιότυπα της ζωής του που συνέλεξαν οι Σπύρος Αραβανής και Ηρακλής Οικονόμου από το 2010 έως το 2013 στις πρωινές κυριακάτικες συναντήσεις τους στο σπίτι του συνθέτη, στο Νέο Ψυχικό. Περιλαμβάνονται σελίδες από τα προσωπικά του ημερολόγια –πρόκειται για σημειώσεις που κρατούσε ο ίδιος για δεκαετίες σχεδόν καθημερινά- καθώς και σπάνιο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό.

«…Θυμάμαι ότι έφευγα από το σχολείο και πήγαινα σπίτι μου για να γράψω το ίδιο ποίημα εκατό φορές. Είχα ανακαλύψει πώς να γράφω το ίδιο πράγμα με διαφορετικούς τρόπους, κάτι που μου έμεινε σε όλη μου τη ζωή»

Η ιδέα να συγγράψουμε, συνομιλώντας με τον Μάνο Ελευθερίου, τη βιογραφική (μυθ)ιστορία του μας ήρθε όπως έρχονται οι ωραίες ιδέες. Τυχαία, μια αυγουστιάτικη βραδιά στις κοινές μας διακοπές, το 2010. Τον γνωρίζαμε ήδη μερικά χρόνια, έχοντας αναπτύξει μια φιλική σχέση. Τον ξέραμε όμως καλά, πολλά χρόνια πριν από αυτή τη γνωριμία, μέσα από το έργο του, που είχε σημαδέψει τη νεότητά μας. Όταν του αποκαλύψαμε, Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου, τις προθέσεις μας, δεν απάντησε τίποτα σαφές. Είπε μόνο: «Σας περιμένω την Κυριακή στις 10.30». Έτσι, για τα επόμενα τρία χρόνια συναντιόμασταν τα κυριακάτικα πρωινά, στο σπίτι του στο Νέο Ψυχικό, και εκείνος, καθισμένος στην πολυθρόνα του, ορμώμενος από τις ερωτήσεις μας, άφηνε αβίαστη τη μνήμη του να κυλάει σε τόπους όπου τον πήγαινε η ανάμνηση και το συναίσθημα.

«…Αλλάζοντας τη σειρά των λέξεων μπορούσα να λέω το ίδιο πράγμα αλλιώς. Πέρασαν τριάντα σαράντα χρόνια και βρήκα αυτό που λέει ο Καβάφης σε ένα αποκηρυγμένο του ποίημα: «Τα ίδια πράγματα, αλλιώς λέγοντάς τα, με άλλον τρόπο.»