«Τα μπουκουμπάρδια»

(Απόσπασμα διηγήματος από το βιβλίο του Δημοσθένη Παπαμάρκου «ΓΚΙΑΚ»- Εκδ. ΠΑΤΑΚΗ)

«Της αγια-Μαρίνας γλύκα

παίρνουνε όλα τα σύκα» (Παροιμία)

 «Ε, μα, βλέπεις λοιπόν που δεν ξέρεις να τρως; Βλέπεις; Αυτά δω να διαλέγεις. Τα μικρά, τα μαύρα. Αυτά είναι τα πιο ωραία. Τα μπουκουμπάρδια. Αυτά είναι γλυκά άλλο πράμα. Όταν ήμασταν μικροί εμείς, όλο αυτά κυνηγάγαμε. Άμα είχε καμιά συκιά αδέσποτη, τη γυρνούσαμε γύρω γύρω όλο το καλοκαίρι πότε θα γινόσουνε τα σύκα να πάμε να κόψουμε πρώτοι. Γινόταν χαμός. Μην κοιτάς τώρα που τα ‘χετε όλα πλούσια τα ελέη. Τότες δεν ήταν όπως τώρα, που λες θα φάω γλυκό και πας και παίρνεις μια πάστα. Εμείς αυτά είχαμε για γλυκό. Και δεν τα ‘βρισκες κιόλας. Άμα είχες συκιά τη φύλαες, γιατί μετά δεν είχε. Τώρα φορτωμένα είναι και τ’ αφήνουνε να σαπίζουνε, γιατί τους έρχεται βάρος να πάν’ να τα μαζέψουνε.  Δεν είχε να πας στη λαϊκή να πεις δώ’ με ένα κιλό απ’ αυτό, δώ’ με ένα κιλό απ’ τ’ άλλο. Όχι! Ο κόσμος πείναγε, κοίταγε να πάει να πάρει φαΐ να περάσει. Τώρα ό,τι τραβάει η ψηχή σου το βρίσκεις. Τι τα θες; Αλλιώς μεγαλώσαμε εμείς…

Εγώ που λες, όπου τά ‘βρισκα τα ψόφαγα. Τα είχα λίμα πολλή. Καμιά φορά τά ‘τρωγα και πιο άγουρα. Έτσι με το γάλα στο κοτσάνι… Όπου έβρισκα τα σάιζα. Μπορούσα να κάτσω να φάω μια συκιά μοναχό μ’ …»

Μαρσέλ Προυστ… Σαν σήμερα...

 Σαν σήμερα, 10 Ιουλίου 1871, γεννήθηκε ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του 20ού αιώνα, ο Γάλλος συγγραφέας, δοκιμιογράφος, κριτικός Μαρσέλ Προυστ!

 

[…] Το ύφος είναι για τον συγγραφέα, όπως και το χρώμα για τον ζωγράφο, θέμα όχι τεχνικής, αλλά οράματος. Είναι η αποκάλυψη, που θάταν αδύνατη με μέσα ευθέα και συνειδητά, της ποιοτικής διαφοράς που υπάρχει ανάμεσα στο πώς στον καθένα μας παρουσιάζεται ο κόσμος, διαφορά που, αν δεν υπήρχε η τέχνη, θα έμενε το αιώνιο μυστικό του καθενός μας. Μόνο με την τέχνη μπορούμε να βγούμε από τον εαυτό μας, να γνωρίσουμε αυτό που βλέπει ένας άλλος από αυτόν τον κόσμο που δεν είναι ίδιος με τον δικό μας, και του οποίου τα τοπία θα μας έμεναν για πάντα το ίδιο άγνωστα μ’ αυτά που μπορεί να υπάρχουν στη σελήνη. Χάρη στην τέχνη αντί να βλέπουμε έναν μόνο κόσμο, τον δικό μας, τον βλέπουμε να πολλαπλασιάζεται, και όσοι πρωτότυποι καλλιτέχνες υπάρχουν, τόσους κόσμους έχουμε στη διάθεσή μας, πιο διαφορετικούς μεταξύ τους από αυτούς που βρίσκονται στο σύμπαν, και πολλούς αιώνες μετά που έσβησε η εστία από όπου έφεγγαν, είτε λέγονταν Ρέμπραντ είτε Βέρμερ, μας στέλνουν ακόμα την ειδική ακτίνα τους […]

Είναι τα πάθη μας που σχεδιάζουν τα βιβλία μας, η ενδιάμεση ανάπαυλα που τα γράφει […]

 (Αποσπάσματα από το έργο «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ, εκδόσεις Εστία, το μυθιστόρημα των 3.200 σελίδων στις οποίες ο συγγραφέας χαρτογράφησε τη ζωή του και τα ήθη και την πολιτική της εποχής του!)

Γυμνός, Ιούλιο μήνα...

Οδυσσέας Ελύτης: «Ο μικρός ναυτίλος» (Εκδ. Ίκαρος)

«Γυμνός, Ιούλιο μήνα, το καταμεσήμερο. Σ’ ένα στενό κρεβάτι, ανάμεσα σε δυο σεντόνια χοντρά, ντρίλινα, με το μάγουλο πάνω στο μπράτσο μου που το γλείφω και γεύομαι την αρμύρα του.

Kοιτάζω τον ασβέστη αντικρύ στον τοίχο της μικρής μου κάμαρας. Λίγο πιο ψηλά το ταβάνι με τα δοκάρια. Πιο χαμηλά την κασέλα όπου έχω αποθέσει όλα μου τα υπάρχοντα: δυο παντελόνια, τέσσερα πουκάμισα, κάτι ασπρόρουχα. Δίπλα, η καρέκλα με την πελώρια ψάθα. Xάμου, στ’ άσπρα και μαύρα πλακάκια, τα δυο μου σάνταλα. Έχω στο πλάι μου κι ένα βιβλίο. Γεννήθηκα για να ‘χω τόσα. Δεν μου λέει τίποτε να παραδοξολογώ. Από το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε. Mόνο που ‘ναι πιο δύσκολο. Kι από το κορίτσι που αγαπάς επίσης φτάνεις, αλλά θέλει να ξέρεις να τ’ αγγίξεις οπόταν η φύση σού υπακούει. Kι από τη φύση – αλλά θέλει να ξέρεις να της αφαιρέσεις την αγκίδα της.»  

Εμμανουήλ Ροΐδης και εκλογές…

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης  σκιαγραφεί την προεκλογική περίοδο της εποχής του και με ποιο τρόπο οι υποψήφιοι προσπαθούν να πείσουν τους ψηφοφόρους τους

«… Την ημέραν που επήγα να αποχαιρετήσω ευρήκα εκεί πολύ κόσμο, αγροφύλακες, δασκάλισσες, ταμπάκηδες, φαναρτζήδες, διάκους, καντηλανάφτες, σκουπιδοξύτες, και αυτόν ακόμη τον μπόγια των σκύλων. 
Ο βουλευτής εκρατούσε ένα κατάστιχο κι εσημείωνε τα ονόματα και τι ζητούσεν ο καθένας. Όταν ήρτεν η δική μου σειρά μου είπεν ότι δεν του περισεύει τίποτε καλόν εις την Σύραν και να πάγω να με βολέψη καλλίτερα εις τας Αθήνας. Εγώ θα προτιμούσα τη Σύρα..μ’ εθάμπωνεν όμως η ανωτέρα θέση και τα γαλόνια του λοχία. 

«Θητεία» σε «Μαλαματένια λόγια»

 

Ήταν το μακρινό 1974, όταν ο Γιάννης Μαρκόπουλος μελοποίησε τον κύκλο ποιημάτων του Μάνου Ελευθερίου «ΘΗΤΕΙΑ» με το δικό του ξεχωριστό τρόπο, παντρεύοντας την παραδοσιακή μουσική με την κλασσική και τη σύγχρονη. Το αποτέλεσμα;  Ένα «μουσικό διαμάντι» που εξακολουθεί και στις ημέρες μας να συγκινεί και να συναρπάζει.

Εις μνήμην του Γιάννη Μαρκόπουλου που «έφυγε» το Σάββατο 10 Ιουνίου, δημοσιεύουμε ένα μέρος από το ποίημα του Μάνου Ελευθερίου και το αντίστοιχο μουσικό κομμάτι, όπως το ερμηνεύουν με μοναδικό τρόπο ο Λάκης Χαλκιάς, ο Χαράλαμπος Γαργανουράκης κι η Λιζέτα Νικολάου.

«Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι
τα βρήκα στο σεργιάνι μου προχθές
τ’ αλφαβητάρι πάνω στο τριφύλλι
σου μάθαινε το αύριο και το χθες
μα εγώ περνούσα τη στερνή την πύλη
με του καιρού δεμένος τις κλωστές…

Και στ’ ανοιχτά του κόσμου τα καμιόνια
θα ξεφορτώνουν στην Καισαριανή
πώς έγινε με τούτο τον αιώνα
και γύρισε καπάκι η ζωή
πώς το `φεραν η μοίρα και τα χρόνια
να μην ακούσεις έναν ποιητή…»

(Ακούστε  τα  «Μαλαματένια λόγια…» )

Γιάννης Καλπούζος: «Καλντερίμι»

«Καλντερίμι», είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του Γιάννη Καλπούζου που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

 Στο νέο βιβλίο του «ο μετρ του ιστορικού μυθιστορήματος προσκαλεί τους αναγνώστες σε ένα σεργιάνι στην ιστορική εξέλιξη της μάγισσας πόλης της Θεσσαλονίκης, μέσα από τις ζωές τριών γενεών, ακολουθώντας τους ήρωες από το 1867 έως το 1919, ενώ οι μνήμες τους κλείνουν έναν κύκλο 99 χρόνων».

Η υπόθεση

«Δύο άγνωστοι απειλούν με μαχαίρι και πιστόλι τον Παράσχο. Έχουν απαγάγει την κόρη του και απαιτούν ο γιος του να ελευθερώσει τον κομιτατζή Ασάν Τάνο. Σε παράλληλο χρόνο ο παππούς Αντίπας ζει με την ανάμνηση της αινιγματικής Ρωξάνης.

Το κυνήγι της ευτυχίας, το λίγο που γεμίζει μια ζωή, η μεταμόρφωση μιας πόλης, τα όνειρα και οι ψευδαισθήσεις τριών γενιών, που πορεύονται όπως καθορίζουν τα βήματά τους οι γυναίκες – σύζυγοι, ερωμένες, μητέρες, κόρες, αδελφές… Κι όλα έχουν ως φόντο τη Βαβυλωνία φυλών και γλωσσών κι εν γένει τη συνταρακτική ιστορία της Θεσσαλονίκης από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ου, με τις μνήμες να συμπληρώνουν κύκλο ενενήντα εννέα χρόνων.

Οι ήρωες σμίγουν με νταήδες, τυχοδιώκτες και αδελφικούς φίλους, ενώ στο προσκήνιο εναλλάσσονται συμμορίες, χοροεσπερίδες, καφέ σαντάν, χαμαιτυπεία, πόρνες, κατάσκοποι, βομβιστικές επιθέσεις, πυρκαγιές…

Πότε βλέπουν τ’ αστέρια να σπιθίζουν, πότε τραντάζονται στο καλντερίμι της ζωής και πότε φλέγονται στο καμίνι της εκδίκησης, της προδοσίας, των ηθών, της απώλειας, του μίσους, του εθνικισμού, του χρήματος, μα και στον ξέφρενο χορό του έρωτα», αναφέρεται στο σημείωμα του συγγραφέα σπ οπισθόφυλλο του ιστορικού μυθιστορήματος.

ΠΗΓΗ: https://www.grtimes.gr/

(Book Syros: Στις φωτογραφίες ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος στην παρουσίαση του βιβλίου του στη στέγη του Συλλόγου Ηπειρωτών Σύρου την Πέμπτη 2 Ιουνίου.)

Διεθνές βραβείο Booker 2023

Νικητής ο Βούλγαρος συγγραφέας Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ

 

Το βιβλίο του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, «Time Shelter» (στα ελληνικά «Χρονοκαταφύγιο», μτφρ.: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδόσεις Ίκαρος) έγινε το πρώτο βιβλίο που γράφτηκε στη βουλγαρική γλώσσα και κέρδισε το διεθνές βραβείο Booker.

Η πρόεδρος των κριτών, Λεϊλά Σλιμάνι χαρακτήρισε το Time Shelter ως «ένα λαμπρό μυθιστόρημα γεμάτο ειρωνεία και μελαγχολία» προσθέτοντας πως «είναι ένα πολύ βαθύ έργο που πραγματεύεται ένα σύγχρονο αλλά και φιλοσοφικό ερώτημα: τι μας συμβαίνει όταν οι αναμνήσεις μας εξαφανίζονται;». 

Το έπαθλο των 50.000 λιρών, το οποίο μοιράζεται ο συγγραφέας και ο μεταφραστής, απονέμεται κάθε χρόνο για ένα μυθιστόρημα ή μια συλλογή διηγημάτων σε οποιαδήποτε γλώσσα που έχει μεταφραστεί στα αγγλικά και έχει εκδοθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ιρλανδία.

Το «Time Shelter» είναι το τέταρτο βιβλίο του Γκοσποντίνοφ που μεταφράζεται στα αγγλικά. Αφορά το άνοιγμα μιας «κλινικής για το παρελθόν» που προσφέρει μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία για τους πάσχοντες από Αλτσχάιμερ: κάθε όροφος αναπαράγει μια δεκαετία με κάθε λεπτομέρεια, από έπιπλα, τσιγάρα και ποτά της εποχής μέχρι εφημερίδες που καλύπτουν κάθε μέρα της δεκαετίας.

Καθώς διαδίδεται η φήμη της κλινικής, υγιείς άνθρωποι αρχίζουν να καταφθάνουν σε αυτή για να ξεφύγουν από «τη φρίκη της σύγχρονης ζωής».

«Είναι επίσης ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για την Ευρώπη, μια ήπειρο που έχει ανάγκη από ένα μέλλον, όπου το παρελθόν επανεφευρίσκεται και η νοσταλγία είναι δηλητήριο», συνέχισε η Σλιμάνι. «Μας προσφέρει μια προοπτική για τη μοίρα χωρών όπως η Βουλγαρία, που βρέθηκαν στο επίκεντρο της ιδεολογικής σύγκρουσης μεταξύ της Δύσης και του κομμουνιστικού κόσμου».

ΠΗΓΗ: https://www.lifo.gr/